Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:22:05.196296+00:00

Янгы Разилешив: 2 Петер

Янгы Разилешив: 2 Петер

1. Баш Сёз

1. 2 Петер

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

2 Петер

2 Петер

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

Баш Сёз

Петер язгъан экинчи кагъыз

2 Петер

Экинчи кагъызын элчи Петер Исагъа иман салгъанланы айланадагъы вилаятлардагъы жыйынлары учун къайтып язгъан. О вилаятларда ялгъан элчилер арагъа чыгъып, оьзлени оьктем сёйлевлери булан иманлыланы эпсиз къылыкъсыз гьасиретликлерин таъмин этивге багъып гьавасландыра туруп, оланы гёзлерин къыздыргъанлар. Олар Исагъа иман салгъанлар учун берилген эркинликлерден оьзлени къаркъаралары учун гьатдан озуп артыкъ пайдалангъанлар. Олар Исаны атына яла яба болгъанлар ва Аллагьны ялгъанчы этип гёрсете болгъанлар. Оьзюне иман салгъанланы жыйыны булан къошулмакъ учун, Иса бир керен къайтып гележек деп этилген Аллагьны ваъдасын олар герти кюйде къабул этип битмеген. Оьзюню кагъызы булан Петер, Исагъа иман салгъанланы айланадагъы вилаятлардагъы жыйынларын шо ялгъан элчилерден къоруп сакълап, оланы иманлылагъа этеген таъсирине ахыр салмагъа сюе. О иманлылагъа шекли болмагъыз деп чакъырыв эте, неге тюгюл де шекли болмакълыкъ оланы иманын осаллашдыра. Энниден сонг да Аллагь рази къалагъан кюйде яшай туруп, олар оьзлени бары да умутларын Ону булан байлавлу этип юрюмеге гереклер.

1

Башлапгъы саламлар

1^1Иса Месигьни къуллукъчусу ва элчиси болгъан мен Петерден сизге салам. Аллагьыбыз ва Къутгъарывчубуз болгъан Иса Месигьни муъминлигини яхшылыгъындан, бизин йимик, сиз де имангъа етишдигиз+. 2Аллагьны ва Раббибиз Исаны гьакъындагъы билимден таба сизге рагьму ва парахатлыкъ артсын+.

Аллагь сайлагъан ва чакъыргъан адамлар йимик яшамакълыкъ

3Аллагь рази къалагъан кюйде яшамакъ учун, Ону гьакъындагъы билимден таба тарыкълы болагъан бары да зат Ону къудраты булан бизге берилди. О бизин Оьзюню яхшылыгъына ва макътавлугъуна ортакъчы болмагъа чакъырды. 4Шолардан таба О бизге кёп уллу ва къыйматлы ваъдаланы гелтирди. Шо ваъдалар, сиз бу дюньяны напслары булан байлавлу бузукълукълагъа похланмайлы, оланы кёмеклиги булан Аллагьгъа ошасын деп савгъат этилди+.

5-7Шогъар гёре сиз имангъа яхшы къылыкъны, яхшы къылыкъгъа билимни, билимге оьзюн енгип сакълап болагъанлыкъны, оьзюн енгип сакълап болагъанлыкъгъа чыдамлыкъны, чыдамлылыкъгъа Аллагьгъа амин болмакълыкъны, Аллагьгъа амин болмакълыкъгъа къардашын сюймекликни, къардашын сюймекликге сюювню къошмакъ учун, бары да гючюгюзню салып къаст этигиз++. 8Эгер де сизде шо хасиятлар да болуп, оланы санавун да артдырып тура бусагъыз, шо хасиятлар Раббибиз Иса Месигьни гьакъындагъы сизин билимигизни не буса да бир пайдасыз ва гелимсиз къалмагъа къоймажакъ+. 9Оьзюнде шо хасиятлар ёкъ адамны гёзлерини гёрегенлиги шонча да осал чы, ол гьатта бир зат да гёрмей ва алдагъы гюнагьларындан тазалангъанын да унутуп битген+.

10Шогъар гёре, къардашларым, Аллагьгъа къуллукъ этмеге чакъырылгъаныгъызны ва Аллагь сизин сайлагъанын гёрсетмек учун, дагъы да ва дагъы да бек къаст этигиз. Шолай этсегиз, сиз бир заманда да сюрюнмессиз+. 11Шолайлыкъда, Раббибиз ва Къутгъарывчубуз Иса Месигьни даимлик Гьакимлигини тюбюне тюшеген ёл сизин учун эркин кюйде ачылып сакъланажакъ+.

12Шо себепден мен сизге шо гьакъда даим эсигизге салып тураман. Сиз шоланы биле бусагъыз да ва сизге етишген гьакъ гертиликде токъташгъан бусагъыз да, мен шону этемен+. 13Бу дюньяда яшагъан чакъы заманымны ичинде шоланы сизин эсигизге салмакъны оьзюмню борчум гьисап этемен. 14Раббибиз Иса Месигь магъа ачыкъ этген кюйде, узакъ къалмай мен бу дюньядан гетежегимни билемен+. 15Гьалиге буса, мен оьлгенден сонг да, гьар не заманда да сиз мен айтагъан шо затланы эсигизге алсын учун, бары болагъан затымны этип туражакъман.

Месигьни зор макътавлугъуну шагьатлары

16Биз сизге Раббибиз Иса Месигьни къудратыны ва къайтып гелмеклигини гьакъында айта туруп, къайдагъы гьиллалы масаллагъа асасланып турмадыкъ. Ону зорлугъун биз оьз гёзлерибиз булан гёрдюк+. 17Атабыз ва гьар бир макътавлагъа Ес болгъан Аллагь, Исагъа гьюрмет этип, Огъар макътав этип: «Бу Мени сююмлю Уланымдыр. О Мени къуванчымдыр!» – деп айтды+. 18Ону булан бирче сыйлы тавда турагъан заманда, кёкден шо сесни биз де эшитдик.

19Шогъар пайхаммарлар айтгъан сёзлер бизин дагъы да бек инандырды. Шо сёзлеге сиз танг къатып, юреклеригизде тангчолпан тувгъанча, къарангылыкъда эртен болгъанча ярыкъ береген чыракъгъа йимик янашып, тюз этесиз+. 20-21Инг алдын сиз шу затны англап къойма тарыкъсыз: Сыйлы Язывлардагъы Аллагьны атындан пайхаммарлар сёйлейген бир затны да инсан оьзбашына англатып болмай, неге тюгюл де Аллагьны атындан сёйлев бир заманда да инсан айтма сюйген затдан амалгъа гелмеген. Тюгюл, пайхаммарлар Аллагьны Ругьуну таъсиринден Аллагьдан гелеген затланы айтып тургъанлар+.

2

Ялгъан устазлар

2^1Амма ягьудилени арасында ялгъан пайхаммарлар бар йимик, сизин арагъызда да ялгъан устазлар болажакъ. Олар оьзлеге азатлыкъ береген Есибизни инкар этип, яшыртгъын кюйде кёп зараллы уьйретивлени билдирип, оьзлер оьзлеге дагъытылыв гелтирежеклер+. 2Бир хыйлылар оланы пасат ёлуна тюшежеклер ва олар саялы гьакъ герти ёлгъа бугьтан яла ябылажакъ. 3Шо устазлар оьз пайдалары учун ялгъан сёзлер булан сизин башыгъызны чырмажакълар. Олар дагъылмай къалмажакъ, неге тюгюл де олагъа Аллагь тезден дуван этип де битген+.

4Аллагь гюнагь иш этген малайиклеге де рагьму этмеди. Оланы О жагьаннемге салгъан ва къыяматгюн болгъунчагъа даимлик къарангылыкъны бугъавларында къойгъан+. 5О бырынгъы дюньягъа да рагьму этмеди. Амма имансызланы дюньясына сув алыв йиберген заманда, гьакъ герти ёлну билдиреген Нугьну ва ону булан бирге дагъы да етти адамны къутгъарды+. 6Сонг О Содом ва Гьомора шагьарланы дагъытып, кюлге дёндюрюп, имансызланы башына нечик балагьлар къопмагъа болагъанны уьлгюсюн гёрсетди+. 7Бузукъ адамланы пасат юрюшлеринден тазза инжинип турагъан муъмин адам болгъан Лутну буса къутгъарды+. 8Оланы арасында яшайгъан бу муъмин адам, олар юрютеген яманлыкъны барысын да эшитип ва гёрюп, оьзюню муъмин жанына гьар гюнлер булан азап берип турду+. 9Шо саялы да Раббибиз къыяматгюн муъминлени сынавлардан къутгъармагъа да, муъмин тюгюллени нечик аяп сакъламагъа тарыкъны да биле+.

10Бу айрокъда оьзлени гюнагьлы напсы айтгъанны этип пасат юрюйгенлеге ва гьеч бир гьакимликни сан этмейгенлеге тие. Хохабаз ва эдепсиз шо ялгъан устазлар макътавлу болгъан малайиклени мысгъыллама да къоркъмайлар+. 11Шо устазлардан къуваты ва къудраты артыкъ буса да, малайиклер оланы Раббибизни алдында мысгъыллавлар булан айыпламайлар. 12Ялгъан устазлар оьзлер де англамайгъан затланы сёгюп сёйлеп юрюйлер. Олар тутулуп оьлтюрюлмек учун тувгъан, гьисине гёре яшайгъан англавсуз бир гьайванлар йимик. Олар да гьайванлардай шолай оьлтюрюлежек+.

13Ялгъан устазланы башгъалагъа гелтирген заралы оьзлеге зарал болуп къайтажакъ. Олагъа гюндюзгю ярыкъдагъы йыбав татли тие. Олар намуссуз ва пасат адамлар. Сизин булан кеп чегегенде, олар оьзлени ялгъанларындан къуваналар. 14Олар даим зиналыкъны гьакъында ойлашып туралар ва бир заманда да гюнагьдан тоймажакълар. Олар токъташмагъан адамланы алдатып тузакъгъа багъып тарталар. Оланы юреклери сутурлукъгъа уьйренип битген. Олар налатланма тийишли авлетлердир! 15Олар тюз ёлдан тайышдылар ва адашдылар. Яманлыкъ булан къолда этилген къазанчны сюйген Босорну уланы Баламны ёлуна тюшдюлер+. 16Амма шо заман тилсиз эшек, инсан тилинде сёйлеп, Баламгъа этген яман иши саялы урушгъанлыкъ ону делилик этмеклигин токътатды+.

17Бу адамлар сувсуз булакълагъа ва ел къувалап айланагъан булутлагъа ошап къалалар. Олар учун къарангылыкъны зулматы гьазирленип де битген+. 18Гюнагьлы табиатыны напсларына чакъырыв эте туруп, олар адашып юрюйгенлерден янгы арчылма башлагъанланы оьзлеге багъып тарталар+. 19Олар адамлагъа азатлыкъ гелтирежекбиз деп ваъда этелер, оьзлер буса бузукълукъланы къулларыдыр. Неге тюгюл де, инсан оьзюнден уьст гелгенни къулудур+. 20Раббибиз ва Къутгъарывчубуз Иса Месигьни гьакъындагъы билимден таба бу дюньяны мурдарлыкъларындан къутулгъан адамлар шо мурдарлыкъларыны таъсирине янгыдан къайтып тюшсе ва олардан тюп болса, оланы гьалы алда болгъанындан да бузукъ болур+. 21Аллагьны тюз ёлун биле де туруп, оьзлеге аманат этилген сыйлы буйрукъдан гери тайышмакъдан эсе, шо тюз ёлну бирдокъда билмей къалмакълыкъ адамлар учун хыйлы да яхшы болур эди+. 22Шолай адамланы гьакъында айтывларда тюз айтылгъан: «Ит къусгъан ерине къайтып гелир» ва «Донгузну нечакъы кириндирсенг де, о ятып булгъанмагъа хавну табар»[*]+.

3

Раббибизни къайтып гелмеклиги

3^1Сююмлю къардашларым! Бу мен сизге язагъан экинчи кагъызым. Мен эки де кагъызымда оьзюмню эсге салывларым булан сизде сав пикир этивню уятма къаст этемен+. 2Сыйлы пайхаммарлар алданокъ сёйлеген сёзлени ва элчилеринден таба Раббибизни ва Къутгъарывчубузну берилген буйругъун эсигизге салмагъа сюемен+.

3Инг башлап сиз шу затны билмеге герексиз: ахыр заман оьзлени напслары булан юрюйген мысгъыллавчулар арагъа чыгъажакълар. 4Олар: «Раббибизни ваъда этилген къайтып геливю къайдадыр дагъы? Ата бабаларыбыз оьлюп де гетди, яшав буса дюнья яратылгъандан берли кюю булан юрюп тура», – деп айтажакълар. 5Булай ойлашагъанлар Аллагь тезден Оьзюню буйругъу булан кёклени яратгъанны да, топуракъны сувдан ва сув булан болдургъанны да унуталар+. 6Сонг сув алгъан гюнлеринде Аллагь шо замангъы дюньяны сув булан дагъыта эди+. 7Гьалиги кёклер ва ер буса, къыяматгюн от булан ёкъ этилмек учун, шо буйрукъ булан сакъланып тура. Шо заман Аллагь имансыз адамланы ёкъ этежек.

8Амма, аявлу къардашларым, сиз бир затны унутмагъыз: Раббибиз учун бир гюн минг йыл, минг йыл да бир гюн йимикдир+. 9Раббибиз къайтып гележекмен деген ваъдасын яшавгъа чыгъарма гечигип турмай. Буса да биревлер шону гечигив деп гьисаплайлар. О сизге бакъгъан якъда сабурлукъ эте, неге тюгюл де О биревню де ёкъ этилгенин сюймей. О бары да адамлар товба этгенин сюе+. 10Раббибизни къайтып гележек гюню, уручу гелегенде йимик, къаравулланмайгъан кюйде гелип къалажакъ. Шо гюн кёклер бир уллу къавгъа булан ёкъ этилежек, ондагъы маддалар от булан дагъытылажакъ, ер буса оьзюню уьстюндеги бары да зат булан бирге ачылажакъ[*]+.

11Бары да зат шолай дагъытылажакъ болгъан сонг, бир ойлашып къарагъыз, сизге нечик яшамагъа герек? Сизге таза юрекли ва Аллагьгъа амин болуп яшамагъа герек+. 12Аллагьны гюнюн гелмеклигин къаравуллап туругъуз ва ону гелмеклигин чалтлашдырыгъыз. Ону гелмеклиги булан кёклер от булан дагъытылажакъ ва кёкдеги маддалар гючлю отда янып ирижек+. 13Амма биз, Аллагьны ваъдасына гёре, муъминлик оьмюр сюреген янгы кёклени ва янгы ерни гёзлейбиз+.

14Шогъар гёре, сююмлю къардашларым, бу ишлени барысын да къаравуллай болгъан сонг, сиз Аллагьны алдында тетиксиз ва дамгъасыз болмагъа ва Ону булан ярашып яшамагъа къаст этип туругъуз+. 15Раббибизни чыдамлыгъы сизге къутгъарылма имканлыкъ бере деп гьисаплап къоюгъуз. Шону гьакъында сююмлю иман къардашыбыз Павел оьзюне Аллагь берген англав булан сизге язды+. 16Шо затланы гьакъында о оьзюню бары да кагъызларында яза. Шо кагъызларда англамагъа къыйын бир бир затлар бар. Авам ва токъташмагъан адамлар, оьзге Сыйлы Язывланы маънасын иш этип къынгырлашдырагъаны йимик, шо затланы маънасын да къынгырлашдыралар ва шолайлыкъда оьзлени башына балагь гелтирелер+.

17Мени сююмлюлерим, сиз шо гьакъда алданокъ биле болгъан сонг, бузукъланы хаталары сизин ёлдан чыгъармасын деп сакъ болугъуз, къатты токътагъан еригизден де тайып къалмагъыз. 18Раббибиз ва Къутгъарывчубуз болгъан Иса Месигьни рагьмусу ва Ону гьакъындагъы англавугъуз артып къалсын. Гьали де, гьар даим де Огъар макътавлар болсун! Амин+.

* 2:22 Бу айтывланы биринчиси «Сулайманны айтывлары» деген китапдан алынгъан.

* 3:10 Ачылажакъ – бир бир грекче къолъязывларда «яллап битежек», башгъа къолъязывларда «ёкъ болажакъ» деп язылып ёлугъа.

+ 1:1 Мат 4:18-21, Югь 1:40-42, Тит 2:13
+ 1:2 1 Пет 1:2, Ягьуда 1:2
+ 1:4 2 Пет 2:18
+ 1:6 Якъ 1:3-4
+ 1:7 1 Югь 4:16, 1 Кор 13:13, Ягь 13:1
+ 1:8 Тит 3:14
+ 1:9 1 Югь 1:7, Эф 5:26, Ягь 9:14
+ 1:10 1 Сал 1:4
+ 1:11 Кол 1:13
+ 1:12 Ягьуда 1:5
+ 1:14 Югь 21:18-19, 2 Тим 4:6

+ 1:16 1 Сал 2:19, 1 Сал 4:16, Лкъ 9:32, Югь 1:14

+ 1:17 Мат 3:17, Мат 17:5, Мк 1:11, Мк 9:7, Лкъ 9:35, Югь 8:54, Югь 17:1, Элч 3:13

+ 1:19 1 Пет 1:10, Заб 118:105, Югь 5:35, 2 Кор 4:6

+ 1:21 2 Тим 3:16, 2 Пач 17:13,

+ 2:1 Такр 13:1-3, Мат 7:15, Элч 20:30, 2 Кор 11:13, 1 Тим 4:1, Ягьуда 1:4, 1 Кор 6:20, 1 Кор 7:23

+ 2:3 Рум 16:18, Кол 2:4
+ 2:4 Ягьуда 1:6
+ 2:5 Яр 7:17, 1 Пет 3:19-20, Яр 7:23
+ 2:6 Яр 19:24
+ 2:7 Яр 19:16
+ 2:8 Заб 118:136, Элч 17:16
+ 2:9 1 Кор 10:13, Вагь 3:10
+ 2:10 Ягьуда 1:16, Ягьуда 1:8-9
+ 2:12 Ягьуда 1:10

+ 2:15 Сан 22:5, Сан 25:1-2, Сан 31:16, Такр 23:3-6, Ягьуда 1:11, Вагь 2:14

+ 2:16 Сан 22:21-30
+ 2:17 Ягьуда 1:12-13
+ 2:18 2 Пет 1:4

+ 2:19 Гал 5:13, Югь 8:34, Рум 6:16-20, Тит 3:3

+ 2:20 Мат 12:45, Лкъ 11:26
+ 2:21 Рум 7:12
+ 2:22 Айт 26:11
+ 3:1 2 Пет 1:13
+ 3:2 Ягьуда 1:17-18
+ 3:5 Яр 1:9, Заб 23:2, Заб 135:6
+ 3:6 Яр 7:11, Яр 7:21
+ 3:8 Заб 89:5
+ 3:9 Рум 2:4, 1 Тим 2:4, 1 Тим 2:6

+ 3:10 Мат 24:43, Лкъ 12:39, 1 Сал 5:2, Заб 101:26-27, Мк 13:31

+ 3:11 1 Пет 1:15
+ 3:12 Ягьуда 1:21
+ 3:13 Вагь 21:1, Вагь 21:27
+ 3:14 Якъ 1:27, 1 Югь 5:18, 1 Тим 5:22
+ 3:15 Рум 2:4, Вагь 2:21
+ 3:16 Ягь 5:10
+ 3:18 Эф 4:15, Кол 1:10, Кол 2:19, Рум 11:36

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: 2 Петер

- Баш Сёз

- 2 Петер

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар